Zorgzame zorg

Posted on 16/05/2012 by Eric Verkaar

Op 18 april (de Europese dag van de rechten van de patiënt)  vond in Utrecht een inspiratiemiddag plaats over ‘zorgzame zorg’. Tijdens die middag hebben Zorgbelang en een bevriende zorgverzekeraar geprobeerd aandacht  te vragen voor zorgzaamheid als een te lang vergeten aspect van zorg.

Vanaf de eerste dag voor de patiëntenrechten in april 2009, ben ik samen met Wiro Gruisen van CZ op zoek gegaan wat de resultaten van die dag voor ons als Zorgbelang en voor hen als Zorgverzekeraar moesten betekenen. Uit de resultaten van een enquête voor die eerste Nederlandse Europese dag voor de rechten van de patiënt, kwam dat mensen tijd en aandacht missen in de zorg. Dit onderwerp had al een plaats gevonden in onderzoeken van de Universiteit van Tilburg, met als titel ‘zorgzaamheid’. Vandaar dat ik samen met CZ gewerkt heb aan een platform voor Zorgzame zorg: samen met zorgverleners, patiënten en zorgverzekeraar op zoek naar hoe we de zorgzaamheid kunnen verbeteren.

Voor mij is zorgzaamheid meer dan alleen maar goede technische kwaliteit. Zorgzaamheid is voor mij het totaal van goede zorg, waarin de mens centraal staat: luister naar het probleem waarom iemand zorg zoekt. Ga samen met de zorgvrager op zoek naar mogelijke oorzaken en oplossingen van een probleem. Passend bij de zorgvrager als mens in zijn eigen omgeving. Dat betekent dat zorgverleners los moeten komen van hun bijna automatische werkwijze om klachten en problemen in één hokje met één oplossing te stoppen. In mijn ogen kan er veel tijd en geld bespaard worden als aan het begin van een zorgproces beter geluisterd wordt naar klachten en vragen of suggesties van patiënten. Op die manier wordt veel doorverwijsgedrag voorkomen en worden mensen sneller serieus genomen en eerder op de juiste manier verzorgd. In mij ogen past dus bij zorgzaamheid veel meer een luisterende en ‘dienende’ houding, dan een ‘technische’ oplossende houding.

Zorgzaamheid betekent voor mij ook dat patiënten zelf veel beter moeten nadenken wat zijn van zorgverleners vragen en wat ze zelf mogelijk kunnen oplossen. Zorg vragen betekent niet jezelf ‘inleveren’ bij een zorgverlener en dan maar afwachten wat er gebeurt. Zorgzaamheid betekent ook zelf bedenken wat je wel en niet van (een) zorgverlener(s) kunt verwachten en samen met hem of hen zoeken naar realistische mogelijkheden om een zorgvraag op te lossen. Ik denk dat wij als patiëntenbeweging hier nog verder in zouden kunnen groeien om hier meer steun aan patiënten / zorgvragers te geven.

Op 18 april heb ik als één van de gastheren alle betrokkenen, maar met name patiënten, gevraagd mee aan te geven wat wij zorgzame zorg vinden. Pas als we dat zelf goed kunnen duidelijk maken, kunnen we het vragen aan de zorgprofessionals en beleidsmakers.  Graag ga ik daarom met patiënten / zorgvragers op zoek naar het verder vorm geven van een betere zorgzaamheid in de Nederlandse zorg. Wie doet er mee?

Kijk voor meer informatie op www.zorgzamezorg.nl .

Posted in Zorgzame zorg | Comments Off

Concentratie van zorg om kosten te besparen?

Posted on 15/02/2012 by Eric Verkaar

Maandagavond (13 februari 2012) woonde ik een debat bij in Nijmegen over spreiding en concentratie in de ziekenhuiszorg. Dit naar aanleiding van het hoofdlijnenakkoord dat zorgverzekeraars en ziekenhuizen met elkaar (zonder betrokkenheid van patiënten) hebben gesloten. De vraag was (en is) of spreiding en concentratie van ziekenhuiszorg leidt tot goedkopere zorg tegen aanvaardbare kwaliteit. Het gaat dus om keuzes maken in de zorg om de zorg betaalbaar te houden.

Zoals in veel debatten vermeden een aantal debatdeelnemers het om echte keuzes te maken: het is natuurlijk gemakkelijk op de nadelen van concentratie van (met name spoedeisende hulp) te wijzen, zonder aan te geven welke alternatieven er dan wel zijn om tot beheersbaarheid van de kosten in de zorg te komen. Natuurlijk is kwaliteit van zorg het allerbelangrijkste, maar desondanks moeten er (pijnlijke) keuzes gemaakt gaan worden om de kosten van de zorg terug te dringen. Ik heb veel te weinig in het debat gehoord over wat dan wel slimme en aanvaardbare keuzes zijn.

Als vertegenwoordiger van patiënten en hun organisaties vind ik (in tegenstelling tot wat sommigen misschien denken), beheersing van de kosten van zorg van zeer groot belang voor patiënten zelf. Waarom?

  • Omdat wij in Nederland langzamerhand niet meer in staat zijn onze zorgverzekering te betalen. En wat iedereen vergeet is dan niet zorgverzekeraars de zorg betalen, maar dat patiënten dit echt zelf doen;
  • Omdat hierdoor nu al een tweedeling is ontstaan: wie goed verdient gaat naar de tandarts (al dan niet verzekerd) en kan zich plastische chirurgie of een bezoek aan de fysiotherapeut of diëtist veroorloven;
  • Omdat dit betekent dat mensen met minder inkomen steeds eerder en langer ziek worden en er meer last van zullen hebben. Daarmee zullen de totale kosten van zorg onnodig stijgen;
  • Omdat het automatisme dat de ziekenhuiszorg als maar duurder wordt (zonder ingrijpen een stijging van meer dan 6 procent per jaar) ten koste gaat van de langdurige zorg of bijvoorbeeld de huisartsenzorg omdat we daar wel makkelijk kunnen ingrijpen via budgetten e.d.

In mijn ogen is het dus van belang voor patiënten dat wij zelf meer greep gaan krijgen op de kosten van de zorg om de hierboven genoemde nadelen terug te gaan dringen. En zelf meer greep krijgen op de kosten van de zorg betekent niet dat we meer uit eigen zaak moeten gaan betalen (of: niet meer uit eigen zak kunnen betalen) maar dat we mee gaan bepalen welke zorg wel of niet nodig is.

In dat opzicht is het hoofdlijnen akkoord wel een goed begin: om spoedeisende zorg in Zeeuws Vlaanderen of Winterswijk (in dun bevolkte gebieden) wel aanwezig te houden, is het daarom goed te kijken of in de Randstad of Nijmegen niet met minder dure spoedeisende zorg kan worden volstaan. Maar zowel in Winterswijk als in Nijmegen moeten burgers en patiënten betrokken worden bij het herinrichten van de spoedeisende zorg. En natuurlijk hadden patiënten(organisaties) betrokken moeten worden bij het hoofdlijnen akkoord. Onbegrijpelijk dat dit anno 2012 nog steeds gebeurt.

Volgens mij ligt de bal nu bij de zorgverzekeraars en ziekenhuisbestuurders om patiënten en burgers te betrekken bij het maken van keuzes. Wat dat betreft alle hulde aan de chirurg in de zaal die zich afvroeg of hij moest blijven investeren in heel duur onderzoek en dure operaties met een slagingskans van 3 procent. Naar mijn mening zijn ook patiënten en hun organisaties klaar om deze discussie met het ziekenhuis en chirurgen (of andere specialisten) aan te gaan. Maar durven de ziekenhuizen het aan? Durven zij ook te kiezen voor meer ‘low care’ zoals huisartsenzorg of langdurige zorg, ten koste van hun eigen uitbreidingskansen en groei?

Als directeur van Zorgbelang Gelderland heb ik tot u toe geen uitnodiging gehad van een zorgverzekeraar of ziekenhuisbestuurder om dit proces van een maatschappelijk keuzeproces goed op gang te kunnen brengen. Na 15 jaar discussie durft het Radboud het aan om (voorzichtig) te gaan starten met een patiëntenadviesraad. In mijn ogen is dat wel een heel voorzichtige stap. En dat terwijl in andere ziekenhuizen patiënten als ervaringsdeskundigen in elk geval steeds meer betrokken worden bij het inrichten van zorgpaden e.d. Maar dat gaat vaak over meer kwaliteit en niet over minder kosten.

Mijn vraag is dan ook: welke zorgverzekeraar en welke ziekenhuisbestuurder durft verder te gaan en samen met patiënten en andere partijen in haar of zijn regio echte keuzes in de zorg te gaan maken? Wie neemt deze handschoen op? Hoewel het ook voor patiënten en hun organisaties geen gemakkelijke discussie zal zijn, zijn wij er langzamerhand wel klaar voor.

Posted in Kosten van zorg, Ziekenhuiszorg | Comments Off

Vrijwilligerswerk?

Posted on 18/01/2012 by Eric Verkaar

Als directeur van Zorgbelang Gelderland buig ik mij momenteel over de plannen voor de toekomst: meer doen met minder geld? In dat verband denk ik ook na over de mogelijk grotere inzet van vrijwilligers in onze organisatie.

Bijna alle vrijwilligers van Zorgbelang zijn ook actief in onze aangesloten organisaties. Die vormen de basis van Zorgbelang. Daarom is er altijd enige spanning geweest ten aanzien van de inzet van vrijwilligers bij het werk van Zorgbelang: daarmee zuigen we vrijwillige inzet weg bij onze aangesloten organisaties, want helaas is de meeste vrijwillige tijd en inzet net zo schaars als betaalde inzet. Bovendien is het voor iedereen moeilijk (passende) vrijwilligers te vinden, zo werd mij gisteren nog door een vrijwilligster van een aangesloten organisatie duidelijk uitgelegd. Ik zit dus met een groot dilemma: hoe meer vrijwilligers ik ga werven, des te meer ik mijn aangesloten organisaties in de wielen ga rijden. Wie helpt mij dit dilemma op te lossen?

Op dit moment werken veel mensen vrijwillig mee aan activiteiten van Zorgbelang, zoals bijeenkomsten, panels, fotografie voor aangesloten organisaties of bijvoorbeeld acties. Daarnaast zijn er veel vrijwilligers in bestuurlijke geledingen actief, zoals de Raad van Toezicht en de Raad van Advies. Maar eigenlijk worden al deze activiteiten min of meer gestuurd vanuit de betaalde medewerkers van het bureau. Dat is het resultaat van de door de overheid en zorgsector gewenste professionalisering van de belangenbehartiging in de afgelopen 20 jaar. Dat betekent echter dat ik juist minder vrijwilligers krijg als ik noodgedwongen betaalde medewerkers moet ontslaan. Hoe keer ik deze trend?

 Ik zoek dus vrijwilligers die zich eigenlijk als een betaalde medewerker moeten gedragen:

  • Vrijwilligers die zelf initiatieven nemen in het kader van de missie en het beleid van onze organisatie, samen met andere vrijwilligers en andere betaalde medewerkers;
  • Vrijwilligers die hun werk doen onder leiding van mij als directeur of een andere leidinggevende en ook vooraf en achteraf verantwoording over de eigen activiteiten afleggend, daarvoor beoordeeld worden;
  • Vrijwilligers die een behoorlijke hoeveelheid tijd beschikbaar hebben op redelijk vaste momenten. Eigenlijk minstens een dag per week;
  • Vrijwilligers die solliciteren op een functie en dus ook vanwege niet passende kwaliteiten afgewezen kunnen worden, maar dan niet boos Zorgbelang de rug toekeren;
  • Vrijwilligers die dus hetzelfde doen als betaalde medewerkers en dus dezelfde plichten hebben, maar daar niet voor betaald worden en dus andere rechten hebben.

Alleen door een dergelijk type vrijwilliger kan Zorgbelang in de toekomst een aantal nu betaalde taken blijven doen, maar dan door onbetaalde vrijwillige medewerkers. Als het ons niet lukt meer van dergelijke vrijwilligers te werven, zullen we taken zoals de informatie en klachtopvang, voor een belangrijk deel moeten gaan loslaten.

Wie wil als vrijwilliger over deze problematiek met Zorgbelang Gelderland meedenken? Wat zijn uw ideeën over mijn vragen en dilemma’s? Is wat ik voor ogen heb realistisch? Wie is er zo gek?

 Graag uw reacties naar ericverkaar@zorgbelanggelderland.nl .

 

Posted in Vrijwilligerswerk, Zorgbelang | Comments Off